sonraki »

[sunguralp]

Gerçekten alışılmadık ve değişik bir yorum.
Yapan İlber Ortaylı olunca insan bir kez daha düşünme ve sorma ihtiyacı hissediyor.
Bize okullarımızda neler öğretilmişti?
Halifelik sadece siyasi değil dini bir kurumdur.Öyle değil mi?Ayrıca Türkler bu ünvanı Memlükleri yıkıp Mısırı ele geçirerek elde etmişlerdi.Oysa aşağıda göreceğiz ki bu ünvanı ilk kez kullananılması Mısırın Fethinden önce.
Hem ayrıca yazıda ki satır aralarında hocamızın yaptığı yorumlara bakarsak çok iddialı bir şekilde Halifeliğin anenevi yani geleneğe dayalı bir kavram olduğunu vurgulayıp,Halifeliğin Kur'an-ı Kerim'de sadece Peygamber için kullanıldığını söylüyor.
Bunu kabul ettiğimiz zaman ise Halifeliğe yüklediğimiz o kadar manevi sorumluluk bir anda boşta kalıyor.

Benim kafam karıştı şimdi.O halde dört halife dahil hiç kimseye Halife demek mümkün gözükmüyor.Siyasi güçle beraber donatılmış bir dini lider.Ulul Emr ve Halifelik aynı kavramlar mı yoksa farklı şeyler mi?Peygamberimizden sonra ki tüm liderlerimiz UlulEmr ama Halife değil.Doğru mu anlıyorum ne dersiniz?

Kırk Ambar Sohbetleri.

Halifelik ve Saltanat
   3 Mart 1924, bizim tarihimizde en önemli dönüşümü ifade eder.Türkler eski devlet geleneği olan bir toplumdur ve devlet hep hükümdarlıkla aynileşmiştir. Cumhuriyet'in ilanı dört ay önceydi. Şimdi ise halifelik de kaldırılıyordu. Bu pek özgün bir olaydır.Öyleyse Türk devletinde halifelik neydi? İkinci Meşrutiyet devrindenberi Cavit Bey ve Ahmed Şuayıb gibi halifelikle saltanatı ayırmaktan söz edenler vardı. Onlardan daha önce hilafetin Türk padişahına değil; halkına ait olmasını ileri süren Arap mütefekkirler vardı.

   Osmanlı sultanlarının halifelik kurumunu ve unvanını 1517 Mısır'ın ve Hicaz'ın kazanılmasıyla Memlükler'den aldığı hoş bir siyasi hikâyedir. Bu efsaneyi 18. yüzyılın vakanüvisleri vurgulamıştır. Avrupalılar  anlaşmalarda bir Müslüman ruhanî lider (böyle bir unvan ve lider olamaz) görmeye teşne idi; bizimkiler de bu yanlış kanaati beslemeyi 18. asır şartlarında uygun gördüler. Osmanlı  hükümdarları Kırım,  Kazan, Kafkasya, uzaktaki Hind ve Cava ve 19. asır Mağrib Müslümanlarıyla temas ve siyasi nüfuzun tesisini bu kurum sayesinde becerdiler. Gerçek şu ki, halifelik siyasî iktidar, hükümdarlık, cumhurun yönetimi bağlamında (babında) Kur'an-ı Kerim'de geçmez (hilafet burada peygamberliktir) hadisler arasında, üzerinde ittifakla kabul edilen ve bu konuda hüküm vereni yoktur. Hilafet  ruhanî bir kurum değildir ve iktidarla yönetime birlikte sahip olanlar halifedir. Siyasî iktidarın  dışında (Meclis hâkimiyeti veya cumhurbaşkanlığı) birhilafet  kurumu geçici bir dönemi ifade ediyordu. Galiba son halife
Abdülmecid kendisine verilen rolü kavrayamadı, fazlasını istedi. Fatih Sultan Mehmed Han'ın kaftanıyla at üstünde katıldığı son Cumaselamlığı hanedan tarihinde en önemli çalkantıya sebep oldu. BüyükMillet Meclisi'nin hilafeti  kaldıran kanunları ile son hanedan üyesiolan şehzadeler ve sultanların sürgünü mukarrerdi.

      Mısır'ı ve Haşimî hanedanını kimse halife olarak kabul etmiyordu. Hiçbiri Osmanlı İmparatorluğu'nun tarihî şöhretine  sahip değildi. Hilafet kalktığı an avdet edebilecek bir kurum değildir. Hilafet hukukî esaslardan çok ananeye dayanan bir kurumdur. Tarihinçinde oluştu ve yeniden oluşturulması mümkün değildir.   

    15. yüzyılda  Endülüs'ün can çekişen  hükümdarları, Hind'de Babürlüler, Mısır'da Memlükler ve hatta II. Mehmed ve II. Bayezid zaman zaman halife unvanını bazı fermanlarda kullanıyordu ve vakanüvisler onlardan halife diye bahsediyordu. Osmanlı  için Mekke ve Medine'nin hizmetkârlığı  (yani  custodiası) daha önemliydi. Hilafet unvanını padişahlar 18. ve 19.  asırda çok benimsediler.  Bu  benimseme Rusya'nın ve Hind'in Müsiümanlarından toplanan bağışla Hicaz demiryolunun  yapılmasına, o  ülkelerdeOsmanlı konsoloslarının bazı kültürel faaliyetlerine yardımcı oldu. Bazı ahvalde Müslümanların toplumsal  hayatlarına müdahale edip yön verdikleri görülüyordu. Halife ve sultan Osmanlı hükümdarları ile aynileşti.  Türkiye'de saltanatın ilgasıyla da bu kurum ortadan kaldı.
4 Mart 2001

[sunguralp]

sunguralp

sunguralp
Kullanıcının profilini göster
Özel mesaj gönder
Son mesajlarını göster
Arkadaş listeme ekle

[Robot Moderatör]

       
Merhaba ziyaretçi. Öncelikle sitemize hoşgeldiniz. Ben robot moderatör olarak siteden daha fazla yararlanmanız için sitemize üye olmanızı öneririm. iyi eğlenceler.

 

[Stj. Av. Lütfi]

            Halifeliğin tarihten itibaren gelişine bakmak lazım aslında. Peygamberimizin vefatından sonra tek bir müslüman devlet vardı. Peygamberimiz hem devlet başkanlığı hem de dini lider pozisyonunda olduğundan (mesela namazları Peygamberimiz, sonra da halifeler kıldırırdı) kendinden sonra da aynı özellik devam etti. Ancak Emevilerin Abbasiler tarafından yıkılmasıyla Dünya da ki tek müslüman devlet, ikiye çıktı. Endülüs Emevileri Abbasileri kabul etmediler ve onlar da Abbasiler gibi halifelik ünvanını kullandılar. İki olunca devlet sayısı artık halifelik siyasi gücünden çok, dini bir simge olarak kaldı. (aslında siyasi gücünü kaybetmiş bir halifelik zaten ilk zamanlarda ki (dört halife devrinde ki) anlamını taşımıyordu) Sonra bizim İslam'a geçişimizle kurulan devlet sayısı daha da arttı. Müslümanlar tek bir devletin değil, onlarca devletin sınırlarında yaşıyorlardı ki, bu halifeliği sadece prestij olarak yanlarında bulundurmalarına yol açtı. (memlüklerin abbasileri korumaya alması gibi)

            İlber Ortaylının dediği gibi 18.yy'a kadar da halifelik siyasi bir anlam ifade etmedi. Bu zamana kadar müslüman devletlerin başları kendilerine zaman zaman halife de dedirtmiş olabilir. Ancak bu geçmişten kalma bir alışkanlığın ve biraz da kendi halkı üstünde prestijini artırma isteğinin sonucudur. Sonuçta müslümanların başı halifedir, düşüncesi geçmişten gelmekte. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'a sözde bağımsızlığın verilmesiyle, rus işgali altına girmesi sonucu nasıl ki Rusya Osmanlı içinde ki ortodoksların himayesini üstlenmiş durumdaysa, Osmanlı da zaten Yavuz zamanı aldığı ama pratikte uygulaması ve etkinliği olmayan Halifelik kurumunu siyasi olarak işler hale getirdi. Özellikle II.Abdülhamit döneminde halifelik tüm dünyada müslümanlar üzerinde söz sahibi olma etkinliği tanıdı. (örnek vermek gerekirse İngilizleri Abdülhamit halifelik kurumunun müslümanlar üzerinde ki etkisiyle çoğu kez engelleyebildi) Birinci dünya savaşında da, almanların halifelikten yararlanmak istemesini ve hindistan ile diğer birçok memlekette müslümanların halifenin isteğiyle itilaf devletlerine, özellikle ingiltereye karşı durmalarını zaten biliyorsunuz.

            En son olarak eklemek istediğim bir konu var. Hilafetin kaldırılması meselesi. Hilafetin kaldırılmasına dair kanunun ilk maddesini buraya alıyorum.

    Madde 1 - Halife halledilmiştir. Hilafet Hükümet ve Cumhuriyet mana ve mefhumunda esasen mündemiç olduğundan Hilafet makamı mülgadır.
   Linklerin Görülmesine İzin Verilmiyor
Linki Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

          Şimdi bu maddenin içinde ki "mündemiç" kelimesinin ne manaya geldiğine bakarsak; Bir şeyin içinde var olan, bulunan, saklı olan. Bu maddeye göre, hilafetin kendisi değil, hilafet makamı ve dolayısıyla halifelik makamı kaldırılmıştır. Bu ne demek? Bu, şu an "hükümet ve cumhuriyet" yani Türkiye Büyük Millet Meclisi halifeliği bünyesinde barındırıyor demektir. Halife olarak illaki birinin seçilmesi gerekmez.

          Tam cevap şeklinde olmadı ama umarım daha fazla kafa karışıklığına da sebep olmamışımdır. 

           Saygılarımla 
           

[Stj. Av. Lütfi]

Stj. Av. Lütfi

Stj. Av. Lütfi
Kullanıcının profilini göster
Özel mesaj gönder
Son mesajlarını göster
Arkadaş listeme ekle

[medcezir]

Vermis oldugunuz ayrintili bilgi icin cok tesekkürler sayenizde bilmediklerimi de ögrendim 

[medcezir]

medcezir

medcezir
Kullanıcının profilini göster
Özel mesaj gönder
Son mesajlarını göster
Arkadaş listeme ekle